Geleceğin harp ortamında ülkemizin güvenliğini ve üstünlüğünü sağlayacak kuantum teknolojilerini yurtiçinde geliştirmeye imkan verecek atılımları gerçekleştirmek üzere Türkiye Kuantum Teknolojileri Geliştirme Merkezi kurulacak. 6 Ağustos 2024 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında gerçekleştirilen Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK) ile karara bağlanan Türkiye Kuantum Teknolojileri Geliştirme Merkezi’nde; kuantum teknolojilerinde ihtiyaç duyulan altyapıların kurulması, insan kaynağının yetiştirilmesi, yurt içi kuantum teknolojileri ekosisteminin ve teknolojik birikiminin geliştirilmesi, yurt içi kuantum teknolojilerinin odaklı olarak yürütülmesi, ulusal ve uluslararası iş birliklerinin artırılması faaliyetleri yürütülecek.
Farklı sektörlerin önünü açacak
Türkiye Kuantum Teknolojileri Geliştirme Merkezi’nin kurulmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün açıklamasında şunları ifade etti: "Başkanlığımız tarafından kuantum teknolojilerindeki küresel gelişmeler dikkate alınarak 2020 yılında Kuantum Teknolojilerinin Geliştirilmesi Programı başlatılarak, program kapsamında, yurt içindeki mevcut altyapı, insan gücü ve bilgi birikiminden en yüksek oranda yararlanacak şekilde kuantum teknolojileri geliştirme projeleri hayata geçirildi.
Dünyada gelişim hızını giderek artıran kuantum teknolojilerinde, küresel gelişmelerle eş zamanlı ve eş değer kazanımları yurt içinde elde etmenin gerek harp sahasında gerekse bilimsel alanında ülkemize kazandıracağı stratejik avantajların farkında olarak, kuantum teknolojilerinde yurt içi gelişimi ivmelendirmeyi ve dünya ile rekabet edebilir hale getirmeyi kritik bir kazanım olarak görmekteyiz.
Açılacak merkezin askeri alanla eş zamanlı olarak, malzeme ve ilaç geliştirme, tıbbi araştırmalar, uzay ve enerji gibi kritik sivil sektörlerde de çığır açan gelişmelerin önünü açacağını değerlendiriyor, vatanımız ve milletimiz için hayırlı çalışmalara ve faydalara vesile olmasını temenni ediyorum."
Geleceğin harp ortamında kuantum teknolojilerinin; algılama, haberleşme, şifreleme, hesaplama, algoritma ve işlemciler gibi birçok alanda kullanılması ve halihazırda mümkün olmayan pek çok yeteneği harp ortamında mümkün kılması öngörülüyor.
İlk kuantum devrimi, 20. yüzyılın başlarında bilim insanlarının atomun yapısı ile elektromanyetik alanların kuantum doğasını tanımlayan matematiksel denklemleri ortaya koymasıyla başladı. İlk kuantum devrimi sırasındaki araştırmalar sonucunda transistor, lazer vb. teknolojilerin geliştirilmesiyle bilgi ve teknoloji çağının yolu açılmış oldu
Birinci kuantum devrimiyle kuantum doğası anlaşılan parçacıkların ve alanların özelliklerinin (spin, polarizasyon, vb.) manipülasyonu ve birbirleriyle klasik olmayan etkileşimleri üzerine pratik uygulamaların geliştirilmesi ise 21. yüzyılın başlarında yaşanan ikinci kuantum devrimi ile başlamıştır. Parçacıkların kuantum özelliklerinin kullanımı sayesinde hesaplama, iletişim, metroloji, sensörler ve görüntüleme vb. alanlarda klasik sınırların aşılması ile çığır açan teknolojik gelişmeler yaşanmaktadır.
Kuantum Haberleşme
Kuantum teknolojileri, haberleşme alanında özellikle veri gizliliği ve kriptoloji alanında önemli bir etki yaratmaktadır. Kuantum rassal sayı üreteçleri ve kuantum anahtar dağıtım teknolojileri sayesinde verilerin çözülemeyecek şekilde şifrelenebilmektedir. Ayrıca, haberleşme hattına herhangi bir sızma teşebbüsü olduğunda fark edilerek veri akışının durdurulması mümkün olmaktadır.
Kuantum Sensörler
Kuantum konusunda en ilgi çekici alanlardan biri kuantum sensör sistemleridir. Günümüzde, hedef tespiti ve takibinde klasik ışık ve RF kaynaklarıyla çalışan LİDAR ve RADAR sistemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte bu sistemler, sistem alt bileşenlerinin hassasiyeti, gürültü ve kayıplar gibi etmenlerden dolayı klasik fizik kanunlarıyla limitli bir sinyal-gürültü oranına sahiptir.
Kuantum sensörler ve ilgili sistemleri; hedef tespit performansının klasik limitlerin ötesine geçebilecek hassasiyete, düşük çıkış gücü sayesinde RADAR/LİDAR sistemlerinin aktif izi anlaşılmayacak düşük çıkış güce ve hedeflerdeki sönümleyici malzemeleri etkisiz bırakabilecek potansiyele sahip olmalarıyla dikkat çekmektedir.
Kuantum Bilgisayarlar
Kuantum bilgisayarlar, klasik ikili veri yerine çoklu durumları bulundurabilen ve yine çalışma prensibinde “kuantum dolanıklık” gibi kuantum fenomenleri barındıran sistemlerdir. Genel olarak temel verilerin sıralanması ve düzenlenmesi konularında çok başarılı olan klasik bilgisayar sistemleri kompleks algoritmalar gerektiren ve farklı veri noktaları arasındaki istatistiksel bağlantıların araştırılmasında oldukça sınırlı kalmaktadır.
Kuantum hesaplama ve kuantum bilgisayar sistemleri kullanılarak özellikle yüksek karmaşıklık barındıran problemlerin (yapay zekâ, atomsal malzeme modelleme, kriptografi, finansal modelleme ve hava olayları gibi kaotik sistemler) araştırılmasında sağlayacakları faydalar ile öne çıkmaktadır.
